ISSN2953-6367 Enero2026 http://revistainvestigo.com Vol.7No,18,PP.121-131 https://doi.org/10.56519/2tqmtx08 RevistaCientíficaMultidisciplinariaInvestiGoRiobamba–EcuadorCel:+593979119620revisinvestigo@gmail.com 121 GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTROSMARTINVENTORYMANAGEMENT:INNOVATIONSANDAPPLICATIONSINTHESUPPLYCHAINNiloIsraelCabezasOviedo1{nilo.cabezas@espoch.edu.ec1}Fechaderecepción:24/12/2025/Fechadeaceptación:02/01/2026/Fechadepublicación:06/01/2026RESUMEN:Lagestióndeinventariosesclaveparalacompetitividadenlacadenadesuministro,enfrentandoretospost-COVIDcomolaentregainmediatayladispersióngeográfica.Lavolatilidaddelademandaylavariabilidadenlostiemposexigensuperarlosmárgenesdeseguridadestáticosconenfoquesmásdinámicos.TalexigenciahadadolugaralparadigmadelaGestiónInteligentedeInventarios,quearticulasynergiesentreIA,ML,IoTysolucionesanalíticasdedatosagranescalayescasalatencia.Elpresenteestudiotienecomoobjetivogeneralanalizarlasinnovacionesyaplicacionesdelagestióninteligentedeinventariosenlacadenadesuministro,explorandosuimpactoenlaoptimizacióndeprocesosylatomadedecisionesestratégicas.Pormediodeunarevisiónsistemática,esteanálisisreconocelastendenciasqueseimplantandemaneraaceleradaylosretosquediferentemagnitudygobernabilidadcomportanencontextosdelSurGlobal,enparticularenelconjuntodemercadosdeAméricaLatinayconespecialreferenciaalarealidaddelEcuador,enloscualeslaadopcióndelaGIInosóloresultaestratégicaparatraducirlavolatilidadenconfianza,sinoqueseconstituyeenunaprecondiciónparalainsercióncompetitivaenunecosistemainternacionalcadavezmásequilibrado.Loshallazgosdeestaindagaciónevidencianquelaintegracióndelagestióndeinventariosmediantelaanalíticaganadoradelafrentedeinnovacionescontemporáneaspuedecambiardemaneraradicallaconfiguracióntradicionaldelafunción.Loqueanteseraunaestrategiameramentereactivapuedereciclarsehaciaunenfoqueproactivoypredictivoqueoperasobrelasentradas,movimientosysalidasdeinventarioenunentornodealtaincertidumbre.Deestamanera,lanuevaarquitecturadegestiónapalancalainteroperabilidaddelflujodedatosentiemporeal,loque,asuvez,catalizalaagilidadylaeficienciadelacadenadesuministroglobal.Palabrasclave:Logística,inteligenciaartificial,optimización,cadenadesuministro,tecnologíaABSTRACT:Inventorymanagementiskeytocompetitivenessinthesupplychain,facingpost-COVIDchallengessuchasimmediatedeliveryandgeographicaldispersion.Volatilityin 1 EscuelaSuperiorPolitécnicadeChimborazoFacultaddeCienciasPecuarias,Ecuador,https://orcid.org/0000-0002-4130-0347
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 122 demandandvariabilityintimingrequirestaticsafetymarginstobeovercomewithmoredynamicapproaches.ThisrequirementhasgivenrisetotheparadigmofIntelligentInventoryManagement,whicharticulatessynergiesbetweenAI,ML,IoT,andlarge-scale,low-latencydataanalyticssolutions.Theoverallobjectiveofthisstudyistoanalyzetheinnovationsandapplicationsofintelligentinventorymanagementinthesupplychain,exploringitsimpactonprocessoptimizationandstrategicdecision-making.Throughasystematicreview,thisanalysisrecognizestherapidlyemergingtrendsandthechallengesofvaryingmagnitudeandgovernanceintheGlobalSouth,particularlyintheLatinAmericanmarketsasawholeandwithspecialreferencetotherealityofEcuador,wheretheadoptionofSIMisnotonlystrategicfortranslatingvolatilityintoconfidence,butalsoconstitutesapreconditionforcompetitiveinsertionintoanincreasinglybalancedinternationalecosystem.Thefindingsofthisinvestigationshowthatintegratinginventorymanagementusingwinninganalyticsfromtheforefrontofcontemporaryinnovationscanradicallychangethetraditionalconfigurationofthefunction.Whatwasonceapurelyreactivestrategycanberecycledintoaproactiveandpredictiveapproachthatoperatesoninventoryinputs,movements,andoutputsinahighlyuncertainenvironment.Inthisway,thenewmanagementarchitectureleveragestheinteroperabilityofreal-timedataflow,which,inturn,catalyzestheagilityandefficiencyoftheglobalsupplychain.Keywords:Logistics,artificialintelligence,optimization,supplychain,technologyINTRODUCCIÓNConelaumentodelinterésanivelglobalporlagestióninteligentedeinventarios,quecombinaavancetecnológicocontomadedecisionesestratégicas,aúnseevidenciaunacarenciadeanálisisqueofrezcan,demodoorganizado,uncompendiosobreinnovaciones,experienciasdecampoyrestriccionesoperativas.Estevacíoesparticularmentenotableenmercadosemergentes,dondeelcasodeAméricaLatinay,enespecial,Ecuador,nohageneradoaportacionesexhaustivasquevinculenteoríaypráctica.Ladisonanciaobservadaentrelosmarcosconceptualesylaejecuciónreal,ademásdelafaltadeunapautadetalladaparalaincorporacióndesolucionesautomatizadas,constituyeundéficitenlabibliografíainternacionalqueelpresentetrabajoseproponesubsanar.Laadministracióndeinventariosconstituyelabaseoperativadetodaorganización,condicionandodemanerainmediatasumargenderentabilidadylavelocidadderespuestaalasexigenciasdemercado.Tradicionalmente,suobjetivohasidoequilibrarladisponibilidaddemercancíasconelcostoquesutenenciaycustodiaimplica,apoyándoseenformulacionesmatemáticasytécnicasdeanálisisestadístico(1).Sinembargo,ladisrupcióntecnológicaylacrecientecomplejidaddelascadenasdesuministrohanhechoqueestosmétodossean,enmuchoscasos,inadecuados.Laeradigitalhainauguradounnuevoparadigma,dondelainformaciónentiemporealylacapacidadpredictivasoncrucialesparamantenerlacompetitividad(2).LacrisissanitariageneradaporlaCOVID-19,entérminosemblemáticos,revelólasquiebrasqueafectaronlasplataformasdeaprovisionamientoglobal,acentuando,a
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 123 suvez,laexigenciadeerigirsistemasquenosólofuncionendemodoeficiente,sinoqueademásposeanlaresilienciaylaflexibilidadnecesariasparaadaptarseasituacionesimprevistas(3).LaGestiónInteligentedeInventarios(GII)emerge,enesteescenariocontemporáneo,comolasiguientefaselógicadelasprácticasdecontroldeexistencias,absorbiendocapacidadesdigitalesdeúltimageneraciónquetematizanlaautomatizaciónylamejoracontinua.Atravésdelusodealgoritmosdeinteligenciaartificialymodelosdeaprendizajeautomático,seejercencapacidadesanalíticassobregrandesconjuntosdedatosparamodelarlademandaconnivelesdeprecisiónquesuperanlosmétodosconvencionales;paralelamente,laincorporacióndelInternetdelasCosas(IoT)proporcionatrazabilidadyvisibilidadinstantáneadecadaunidadenlaredlogística(4,5).Envirtuddeestasinnovaciones,lasconfiguracionesestratégicasdeinventariosereescriben,favoreciendolatransicióndeparadigmasreactivosamodalidadesproactivasypredictivas(6).EnAméricaLatina,laadopcióndelalogísticaintensivaeninformaciónenfrentalimitacionesespecíficas,talescomolainfraestructuralogísticainsuficiente,laescasezdecapitalylalimitadadisponibilidaddepersonalcapacitadoentecnologíadigital(7).Noobstante,laregiónconstataundinamismocrecienteenlacitadaadopción,condicionadoporlaurgenciadeelevarlaeficienciaylacompetitividadenentornoscomercialessometidosauncrecienterigor(8).Ecuador,amododeilustración,havistocomolasorganizacionesdelaesferaproductivahancomenzadoaevaluaraplicacionesdeautomatizaciónydeanalíticadeoperacionesqueprocuranlaoptimizacióndelasdinámicasinternas,sibienlasinstanciasdeimplementaciónmasivapermanecenaúnensusprimerasfases(9).Eldesplazamientohaciaunmodelologísticointensivoeninformaciónindica,porelcontrario,nosólolaexpectativadeunareducciónconsiderabledecostesdeoperaciónydecapitaldetrabajoinmovilizado,sino,adicionalmente,deunamejoramuyapreciableenlacalidaddelservicio,cuyoefectoúltimooperaenelfortalecimientodelalealtaddelaclientelayeneldinamismodelmercado(10,11).InvestigacionesrealizadasenentornosindustrialesenNorteamérica,EuropayAsiadocumentanreduccionessignificativasenloscostosdemantenimientodeinventario,mejorasenlarotacióndestockyaumentosenlosnivelesdeservicioalcliente(12,13).Empero,dichosavancestecnológicossepresentandemaneradesigualy,enelcontextodeAméricaLatina,enpaísescomoEcuador,laadopcióndeestasinnovacionessemantieneenunafaseembrionaria(14,15).Lasempresasecuatorianasenfrentanunconjuntodeobstáculosdiferenciados,queincluyenlainsuficienciadeunainfraestructuradigitalconsolidada,ellimitadoaccesoafinanciamientoparalamodernizacióndeladotacióntecnológicaylacarenciadeuncontingentedeprofesionalescualificadosencienciadedatosyanalytics(16,17).Estedesfasedigitalnosolosocavalacompetitividaddecadafirma,sinoquerepercuteenlaeficaciadelascadenasdesuministrotantoaescalaregionalcomonacional,alobstaculizarlaintegraciónylacapacidaddelasredespararecuperarfuncionalidadantetrastornosgeneradosencontextosexternos(18).Elpresenteestudiotienecomoobjetivogeneralanalizarlasinnovacionesyaplicacionesdelagestióninteligentedeinventariosenlacadenadesuministro,explorandosuimpactoenlaoptimizacióndeprocesosylatomadedecisionesestratégicas.
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 124 MATERIALESYMÉTODOSElpresenteestudioadoptaunenfoquecualitativo,articulandounarevisiónsistemáticadelaliteraturacomoestrategiametodológicacentral.Seinscribe,porlotanto,dentrodeuntipodeinvestigacióndocumentalydecarácterexploratorio,loquehabilitalaagregación,evaluaciónysíntesisdeinformacióndispersaconelpropósitodeedificarunarepresentaciónlomásabarcadoraposibledelfenómenoanalizado.Elcampodelainvestigaciónesestrictamentebibliográfico;seemplean,enconsecuencia,basesdedatosacadémicas,repositoriosdeinstitucionesdeeducaciónsuperioryplataformasdedifusiónquecumplenconexigentescriteriosdeimpacto.Nosehanefectuadomedicionesnuméricasnianálisisestadísticos,dadoqueelpropósitoprimordialeslainterpretaciónyelanálisistemáticodelosdatosverbales.ParalaseleccióndelaliteraturaseaplicaelmarcoPRISMA(PreferredReportingItemsforSystematicReviewsandMeta-Analyses),queofreceorientacionesestandarizadasparalarealizaciónderevisionessistemáticas.Correspondenciaconestemodeloaseguratantolatrasparenciadelprocedimientodeseleccióncomolaposibilidaddereplicaciónporpartedeotrasindagacionesquedeseencontrolaryvalidarlossupuestosdetrabajoconcriterioepistemológicohomologable.LasfasesdelmétodoPRISMAaplicadasenesteestudiofueron:1.Identificación:SerealizóunabúsquedaexhaustivaenbasesdedatoscomoScopus,WebofScience,ScienceDirect,yGoogleScholar.Laspalabrasclavedebúsquedaincluyeron"intelligentinventorymanagement","AIinsupplychain","smartlogistics","predictiveanalyticsinventory",y"LatinAmericasupplychain".2.Cribado(Screening):Sefiltraronlosresultadosportítulo,resumenyañodepublicación(últimos10años).Seeliminaronduplicadosyartículosquenoestabandirectamenterelacionadosconeltema.3.Elegibilidad:Losartículosseleccionadosseevaluaronensutotalidadparadeterminarsuelegibilidad.Seincluyeronsoloestudiosdeinvestigación,revisionesycasosdeestudioqueofrecieraninformaciónrelevantesobrelasinnovacionesenlaGIIysuaplicación.4.Inclusión:Finalmente,seincluyeronlosartículosquecumplieroncontodosloscriteriosyqueproporcionarondatosricosparaelanálisistemático.Laselecciónfinalconsistióen31artículosderevistasindexadasdealtoimpactoydocumentosdeconferenciasconfiables.Losdatosfueronsometidosaunprocedimientodecodificacióntemática,apartirdelcualseidentificaronlossiguientesperfilesdecontenidorecurrentes:lamodelizacióndelademandamediantetécnicasdeinteligenciaartificial,laintegracióndedispositivosdeIoTparaalcanzarvisibilidadentiemporeal,losobstáculosdistintivosdelosmercadosemergentesenlafasede
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 125 desplieguedeestastecnologías,ylarelaciónentrelaadopcióndedichainfraestructurayellogrodeahorrosoperativossignificativos,ademásdelaelevacióndelniveldeservicioalcliente.RESULTADOSElanálisissistemáticodelaliteraturasobrelagestióninteligentedeinventarioshapuestodemanifiestounnúcleoderesultadosrelevantesquevalidaneldesplazamientodelosmodelosconvencionalesaunparadigmamáspredictivoyautomático.Losresultadossepresentanorganizadosenlassiguientescategorías,quehansidoconformadassobrelabasedelexamenrigurosodelosestudiosrevisados.Tabla1.Principalesinnovacionesenlagestióninteligentedeinventarios. CategoríadeInnovación DescripciónyAplicación InteligenciaArtificial(IA)yMachineLearning(ML) Laintegracióndelainteligenciaartificial(IA)ydelaprendizajeautomático(AA)enlaprevisióndelademandaseerigecomolainnovaciónmásrelevanteenladisciplinacontemporánea.LosalgoritmosdeAAsoncapacesdedescomponerymodelarpatronesintrincadoscontenidosenseriestemporaleshistóricas,identificandosimultáneamentecomponentesdeestacionalidad,tendenciasdelmercadoyfactoresexógenos,talescomocondicionesmeteorológicasoindicadoreseconómicos.Enconsecuencia,segeneranestimacionesquepresentanunniveldeexactitudquesobrepasalacapacidaddelosmétodosestadísticosclásicos(19).Alelevarlafiabilidaddelospronósticos,selograreducirdemaneraefectivalaacumulacióndesobreinventarioyprevenirsituacionesdedesabastecimiento. InternetdelasCosas(IoT)ySensores ElaparatodesensoresRFID,códigosdebarrasinteligentesyetiquetasNFChaelevadolasupervisióndeinventariosanivelessinprecedentes.Conlacolocaciónyelestadodecadaartículodisponiblesentiemporealalolargodelaredlogística,lagestióndestockadquiereuntemplequecombinarapidezyprecisión(20). AnalíticadeDatosAvanzada Conlaincorporacióndeplataformasanalíticasavanzadas,lasorganizacionessoncapaces,yanosólodeanticiparelconsumo,sinodeajustarlasrutasdetransporte,determinarlaocupaciónóptimadelosalmacenesydesencadenarreabastecimientosenlashorasidóneas.Procesarcohetesofilmesenormes(BigData)vaticinadecisionesestratégicasenplazosidóneos(20). AutomatizacióndeAlmacenes Launióndelarobóticaconsistemasautomatizadosdealmacenamientoyrecuperación(AS/RS)hareconfiguradoelfuncionamientohabitualdeloscentrosdedistribución.Aleliminarcasiensutotalidadelcomponentehumanoquesueleserlafuentedeerrores,todoslosciclosdepickingypackingseejecutanconunavelocidadqueconviertesuperficieobienRealdeltiempoenalmacenamiento(21). Blockchain Aunqueaúnenetapasiniciales,elusodeblockchainenlacadenadesuministroprometeunamayortransparenciaytrazabilidad.Estoesparticularmenterelevanteparaproductosdealtovaloroenindustriasdondelaautenticidadyelorigensoncríticos(22). Lasevidenciasempíricasindicanquelaadopcióndeplataformasdegestiónintegradadelacadenadesuministrosetraduceengananciasmediablesenlosindicadoresdeeficienciaoperativa.Específicamente,laliteraturareportaunacontraccióndeloscostosdemantenimientodeinventariodelordende15%a30%enlosartefactosdeanálisis,mientrasque
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 126 laexactituddelospronósticosdedemanda,calculadaapartirdeerroresabsolutos,seelevahastaun85%(23).Talesmejorassetraducenenundescensoproporcionaldelosgastoslogísticosderivadosdelalmacenamiento,asícomoenunachicamientodelamermaporobsolescencia,fenómenoqueamenudogravitasobrelosbalancesfinancierosdelasorganizaciones. Figura1.BeneficiosdelaGIIenlacadenadesuministro.Enelentornolatinoamericano,yespecíficamenteenEcuador,laadopcióndelaGestiónInteligentedelaInformación(GII)aúnseencuentraenunafasepreliminar;noobstante,sehanregistradoejemplospositivosenelcomerciominoristayenlalogísticadeterceros(3PL).Losanálisissugierenquesedebeoptarporunahojaderutacaracterizadaporlagradualidad:elprimerpasodebeconsistirenladigitalizacióndeactivosinformativos,seguidoporlaintroducciónpaulatinadetecnologíadeinteligenciaartificialyprocesosautomatizados(24).Labarreramássignificativanoradicaúnicamenteenlosdesembolsosfinancierosnecesarios,sinoenlaresistenciaalcambioquesehainstaladoenlaculturaorganizacionalyenlaconsiguientenecesidaddeimplementarprogramasdeformaciónqueotorguenalrecursohumanocompetenciasacordesconlanuevarealidadtecnológica(25).DISCUSIÓNLosresultadosobtenidosenelpresenteestudiocorroboranlastendenciasdocumentadasenlaliteraturainternacional,altiempoqueiluminanlosdesafíosyoportunidadesquecaracterizanelentornodeAméricaLatinay,enparticular,eldeEcuador.Sehaconstatadoenlabibliografíaquelosmodelosdepronósticosustentadoseninteligenciaartificialyaprendizajeautomáticosuperandeformasistemáticaalosparadigmastradicionales(19);lapresenteinvestigación
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 127 reiteraestaconclusión.Seobserva,asimismo,lacoincidenciaconelreportede(26),quienesdocumentanunincrementodel25%enlaprecisiónpredicativadelademandamediantelaaplicacióndealgoritmosdeaprendizajeautomáticoenunentornocomercialdeventaalpormenor.Complementariamente,laliteraturaenfatizaelimpactotransformadordelInternetdelasCosasenlavisibilidaddelacadenadesuministros,fenómenoalquelosdatosaquípresentadostambiénhaceneco,enparticularatravésdelestudiode(27),queevidencióunamejoradel20%enlaeficienciaoperativadelalmacenamientomediantelaintegracióndesensoresRFID.Esteartículoaportaalaliteraturalacontextualizacióndelosrecientesdesarrollosenelámbitodelalogísticainfantilenunaregióncaracterizadaporparticularidadeseconómicasylogísticas.Adiferenciadelaseconomíasdesarrolladas,dondeeldebateseorientahacialaperfeccióndesistemaspreexistentesqueyaseencuentrandigitalizados,elcasodeAméricaLatinayeldeEcuadorenparticularexigequeeldiscursoseorigineenlanecesidaddecerrarlabrechadigitalyderealizarunainversiónsistémicaeninfraestructurabásica.Loshallazgosdelapresenteinvestigaciónrelativizanlaafirmación,amenudooralyenambientesacadémicos,dequelameraintroduccióndelatecnologíaporanalogíabrindaresultadossatisfactorios.Sereiteraquelagestióninteligentedelainfraestructurasuelerequerirunatransformaciónculturalestructuraly,enparticular,unainversiónprecursoraenelcapitalhumano,afirmaciónqueyacuentaconrespaldoenlabibliografíarelevantedelaregión(28).Contrarioalapercepcióndequelagestióndelainnovaciónintegrada(GII)sereservaúnicamenteamultinacionalesconampliosrecursos,elanálisispresentadorevelaquesolucionesmodularesyescalables,comolasplataformasdegestióndeinventariosenlanube(29),sonigualmenteviablesparalaspequeñasymedianasempresas(PYMES).Estaconclusiónadquiereparticularrelevanciaenelcontextoecuatoriano,dondelasPYMESnosolorepresentanunporcentajeimportantedelproductointernobruto,sinoquetambiénsonmotoresdeempleoypivotesestratégicosparalaresilienciaeconómicanacional.LoshallazgospresentadosnoúnicamentecorroboranlasdinámicasgeneralesdelatransferenciadeconocimientodelosÍndicesdeInnovación,sinoqueagregancapasdesignificadoalanalizarmercadosemergentesensupropiohorizontedeexperiencias.Laefectivaincorporacióndelainnovacióndedobleusonopuedeserreducidaalameraadopcióndeinfraestructuradigital;requiere,además,deundiseñoexplícitodeprogramasdegestióndelcambioqueprioricenlacapacitaciónderedescientíficasylacreacióndeecosistemasproductivosysocialessostenibles(30,31).CONCLUSIONESLaGestiónInteligentedeInventarios(GII)noessencillamenteunatécnicadeoptimización;esunatransformaciónestratégicaque,porsudiseño,fortalecelaresilienciaypotencialacompetitividaddelacadenadesuministroprolongandolaventanadetiempodeunarespuestafavorableacualquierperturbaciónesperadaoinesperada.Atravésdelaconvergenciadelainteligenciaartificial,elaprendizajeautomáticoylaInternetdelascosas,lasempresaspueden
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 128 abandonarelviejomodeloretrospectivo,quesebasaúnicamenteendatoshistóricos,yadoptar,ensureemplazo,unenfoqueproactivoydeanticipaciónenlaadministracióndeexistencias.Estaevolucióndigitalconllevalaobtencióndevariacionessostancialesenindicadoresoperacionales:ladisminucióndecostoslogradaconlareprogramaciónolaeliminacióndesobreeinventariosseacompañadeunaprecisiónnotableenlospronósticosdedemanda,queseobtieneporlacorrelaciónentiemporealdevariableseconómicas,climáticasycomportamientosdeconsumo,ydeunsustancialaumentoenlosnivelesdeservicioalcliente,queahorasecuantificanenplazosdeentregamásoportunosyconmenoreserroresenlaejecución.Lacorrectaintegracióndelagobernanzadelaidentidaddigitalenespacioslatinoamericanos,ejemplificadaenelcasoecuatoriano,necesitaserguiadaporunplanteamientoholístico.Talplanteamiento,másalládelameradigitalización,debeigualmentedesterrarobstáculosdecalado,entreloscualessobresalenlainsuficienciaeninfraestructuradedatos,laescasezdecapitalesylafaltadeformaciónavanzada.Laliteraturaactualreafirmaquelaadopcióndetecnologíasmodulares,acompañadasdeunesfuerzodeliberadoporreorientarlaculturaorganizativa,permiteunaprogresivaviabilidad.Lagobernanzadelaidentidaddigital,porende,seperfilanosólocomounmodelomasivo,sinocomounarutasostenibleyadaptativa,capazdeserinteriorizadaporlaspequeñasymedianasempresasdelaregión,favoreciendosuformalizaciónycompetitividad.REFERENCIASBIBLIOGRÁFICAS1.SilverEA,PykeDF,ThomasDJ.Inventoryandproductionmanagementinsupplychains.Fourthedition,firstissuedinpaperback.BocaRaton,FLLondonNewYork,NY:CRCPress,Taylor&FrancisGroup;2021.781p.2.ChristopherM.Logistics&SupplyChainManagement.3.IvanovD.Predictingtheimpactsofepidemicoutbreaksonglobalsupplychains:Asimulation-basedanalysisonthecoronavirusoutbreak(COVID-19/SARS-CoV-2)case.TranspResPartELogistTranspRev.abrilde2020;136:101922.4.LasiH,FettkeP,KemperHG,FeldT,HoffmannM.Industry4.0.BusInfSystEng.1deagostode2014;6(4):239-42.5.(PDF)AnIntelligentWarehouseManagementSystemUsingtheInternetofThings[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/348922610_An_Intelligent_Warehouse_Management_System_Using_the_Internet_of_Things6.(PDF)TheUseofArtificialIntelligenceinAddressingInventoryManagementChallengesinManufacturingIndustry.ResearchGate[Internet].9deagostode2025[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/377082498_The_Use_of_Artificial_Intelligence_in_Addressing_Inventory_Management_Challenges_in_Manufacturing_Industry7.2018|LogisticsPerformanceIndex(LPI)[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://lpi.worldbank.org/2018
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 129 8.DeloitteInsights[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Thefutureofsupplychainpost-pandemic.Disponibleen:https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/manufacturing-industrial-products/industry-4-0/supply-chain-future-post-pandemic.html9.ZabalaJEO,RuizAGO,VásquezDDM.CompetitividadlogísticaregionalenelEcuador:análisisdeinfraestructura,serviciosymovilidadporzonasgeográficas.PerspectSocAdm.2dejuliode2025;3(2):6-15.10.(PDF)InventoryManagementusingMachineLearning.ResearchGate[Internet].10deagostode2025[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/342488790_Inventory_Management_using_Machine_Learning11.(PDF)SupplyChain–Innovation:Past,Present,AndFuture.ResearchGate[Internet].8deseptiembrede2025[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/356717147_Supply_Chain_-_Innovation_Past_Present_And_Future12.(PDF)Logistics4.0:asystematicreviewtowardsanewlogisticssystem.ResearchGate[Internet].6deagostode2025[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/332684253_Logistics_40_a_systematic_review_towards_a_new_logistics_system13.Bigdataanalyticsinsupplychainmanagementbetween2010and2016:Insightstoindustries|RequestPDF.ResearchGate[Internet].6deagostode2025[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/321216121_Big_data_analytics_in_supply_chain_management_between_2010_and_2016_Insights_to_industries14.FoladoriG,Ortiz-EspinozaÁ,FoladoriG,Ortiz-EspinozaÁ.Larelacióncapital-trabajoenlaIndustria4.0.ÍconosRevCiencSoc.agostode2022;(73):161-77.15.(PDF)Extendingthesupplychainvisibilityboundary:Utilizingstakeholdersforidentifyingsupplychainsustainabilityrisks.ResearchGate[Internet].[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/307415794_Extending_the_supply_chain_visibility_boundary_Utilizing_stakeholders_for_identifying_supply_chain_sustainability_risks16.NavarroDAG,LópezRAA,DomínguezMM,CastañedaCDdeL.Labrechadigital:unarevisiónconceptualyaportacionesmetodológicasparasuestudioenMéxico.EntrecienciasDiálogosEnSocConoc.2018;6(16):49-64.17.AguilarChávezLA,RodríguezMedinaMA,AguilarRivasXG,HerreraRíosEB.Revisiónsistemáticadeliteratura:Factoresinfluyentesenlaimplementaciónexitosadelaindustria4.0.RIDERevIberoamParaInvestigElDesarroEduc[Internet].10deagostode2025[citado9deseptiembrede2025];16(31).Disponibleen:http://mail.ride.org.mx/index.php/RIDE/article/view/254918.AguilarChávezLA,RodríguezMedinaMA,AguilarRivasXG,HerreraRíosEB.Revisiónsistemáticadeliteratura:Factoresinfluyentesenlaimplementaciónexitosadelaindustria4.0.RIDERevIberoamParaInvestigElDesarroEduc[Internet].10deagostode2025[citado9deseptiembrede2025];16(31).Disponibleen:http://mail.ride.org.mx/index.php/RIDE/article/view/2549
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 130 19.MachineLearningApplicationsinInventoryControl:ASystematicLiteratureReview|RequestPDF[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/390127104_Machine_Learning_Applications_in_Inventory_Control_A_Systematic_Literature_Review20.(PDF)IoT-BasedWarehouseManagementSystem[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/366857583_IoT-Based_Warehouse_Management_System21.KlundtE,TowersN,BechkoumK.LeanandAgileSupplyStrategiesinDistributionCentrestoDeliverValue-AddedServices(VAS).Logistics.septiembrede2024;8(3):67.22.(PDF)BlockchainReadyManufacturingSupplyChainUsingDistributedLedger[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/308163874_Blockchain_Ready_Manufacturing_Supply_Chain_Using_Distributed_Ledger23.(PDF)TheImplicationsofSmartLogisticsPolicyonCorporatePerformance:EvidencefromListedCompaniesinChina.ResearchGate[Internet].4deseptiembrede2025[citado9deseptiembrede2025];Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/383372749_The_Implications_of_Smart_Logistics_Policy_on_Corporate_Performance_Evidence_from_Listed_Companies_in_China24.Pineda-MayuzaSI.ChallengesandopportunitiesofurbanmobilityinLatinAmerica:strategiestowardsustainabledevelopment.DYNA.9demayode2025;92(237):115-22.25.Galarza-SánchezPC.AdopcióndeTecnologíasdelaInformaciónenlasPYMEsEcuatorianas:FactoresyDesafíos.RevCientíficaZambos.31deenerode2023;2(1):21-40.26.(PDF)MachineLearninginDemandForecasting[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/370155418_Machine_Learning_in_Demand_Forecasting27.RFIDBASEDINVENTORYMANAGEMENTSYSTEM[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/376673507_RFID_BASED_INVENTORY_MANAGEMENT_SYSTEM28.SupplyChainsTechnologiesandChallengesinLatinAmerica:ABibliometricReview|RequestPDF.En:ResearchGate[Internet].2025[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/394901627_Supply_Chains_Technologies_and_Challenges_in_Latin_America_A_Bibliometric_Review29.DevelopmentofaCloud-BasedInventoryManagementSystemforaSmalltoMedium-SizedBusiness|PDF|ProjectManagement|Usability[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://es.scribd.com/document/910227264/Development-of-a-Cloud-Based-Inventory-Management-System-for-a-Small-to-Medium-Sized-Business30.(PDF)ASystematicLiteratureReviewofSmartLogisticsandSupplyChainManagementImplementation[Internet].[citado9deseptiembrede2025].Disponibleen:https://www.researchgate.net/publication/385965427_A_Systematic_Literature_Review_of_Smart_Logistics_and_Supply_Chain_Management_Implementation
GESTIÓNINTELIGENTEDEINVENTARIOS:INNOVACIONESYAPLICACIONESENLACADENADESUMINISTRO 131 31.Maldonado-NovaV.ElRoldelTalentoHumanoenlaTransformaciónDigitaldelasEmpresasEcuatorianas.RevCientíficaZambos.31demayode2022;1(2):34-50.